Başkentlerini dünyanın “kültür merkezleri” arasına yazdırmaya kararlı Körfez bölgesi ülkeleri bu uğurda dünyaca ünlü sanat fuarlarının da kapısını çalıyor. Bu senenin takviminde yer alan iki sanat fuarı, Doha’da açılan Art Basel Qatar ve Abu Dabi’de Frieze işbirliğiyle hayata geçirilecek yeni fuar, bölgede uluslararası görünürlüğe sahip bir sanat alanı yaratmaya yönelik son adımlar
Yumuşak güç alanındaki atılımları bir süredir manşetlerden inmeyen Körfez bölgesi ülkeleri, başkentlerini dünyanın kültür merkezleri arasına yazdırmaya kararlı. British Museum, Louvre ve Guggenheim gibi kurumların uzantılarının yanı sıra yakın zamanda açılmış ya da açılmasına gün sayılan diğer mega müzeleriyle bölge uzun süredir sanat gündeminin üst sıralarında. Bu sene iki sanat fuarı, Doha’da açılan Art Basel Qatar ve Abu Dabi’de hayata geçirilecek Frieze Abu Dhabi bölgede uluslararası görünürlüğe sahip bir sanat alanı yaratmaya yönelik son adımlar. Dünyanın en bilinen sanat fuarlarının bu bölgesel uzantıları, yalnızca bağlı oldukları kurumların birer şubesi olmakla yetinmeyeceklerini göstermek istercesine sanat dünyasının şaşaalı isimlerin yanı sıra yerel sanatçılara da alan açacaklarını vurguluyorlar.
Art Basel Qatar’ın sanat yönetmenliğine Mısırlı sanatçı Wael Shawky’nin atanması da bu yerel sanat ortamına alan açma vaadiyle doğrudan ilişkili. Ortadoğu ve Kuzey Afrika tarihindeki çatışmaları tiyatro, kukla ve performans gibi gösteri mecralarının kodları üzerinden irdeleyen Shawky’nin elinde, uluslararası bir sanat fuarı da bir sahneye dönüştü. Sanatçı, ünlü Batılı galerilerin Christo, Georg Baselitz, Donald Judd gibi tanınmış isimlerinin solo sergileriyle katıldığı Art Basel Qatar’ın tematik çerçevesinin merkezine “oluş” kavramını yerleştirdi. Vogue Arabia dergisinde yayımlanan söyleşisinde, bu kavramın sadece Körfez bölgesindeki hızlı dönüşümü değil, aynı zamanda değişime yönelik evrensel bir insanî dürtüyü de açıkladığını söyleyen Shawky, yaklaşımının alışılagelmiş fuar formatlarından ayrıldığını vurguluyor: “Bu, standların tek tek sıralandığı geleneksel bir düzendense ortak bir tematik çerçeveye dayanan küratöryel bir rotayla kurgulanmış bir fuar.”
Shawky’nin bahsettiği “açık sergi” formatı, etkinliğin organizatörlerinin de öne çıkardığı unsurlardan biri. Art Basel, Katar ayağı için açılan resmî internet sitesinde, bu sergi düzeninin sanat fuarları için bir yenilik olduğunun altını çiziyor. Aynı metinde kurumun Katar’a açılma gerekçesi ise Orta Doğu, Kuzey Afrika, Güney Asya dahil olmak üzere dünyanın farklı bölgelerindeki “öne çıkan galeri ve sanatçılarla daha yakın temas kurmak” olarak açıklanıyor. Art Basel ile Qatar Sports Investment (QSI) ve kültür-ticaret odaklı strateji grubu QC+ arasında uzun süreli bir işbirliği çerçevesinde düzenlenen Art Basel Qatar, 5-7 Şubat 2026 tarihlerinde, Doha’nın sanat ve tasarım etkinliklerine ev sahipliği yapan M7 bölgesi ile şehir merkezi Msheireb mahallesindeki Doha Design District’te gerçekleştirildi.
Kasım ayında düzenlenmesi planlanan Abu Dhabi Art fuarı ise, 2026 itibarıyla Frieze işbirliğiyle Frieze Abu Dhabi adıyla yeni bir kimliğe kavuşmaya hazırlanıyor. Art Paris fuarının uydu etkinliği olarak 2007’de başlayan fuar, COVID-19 salgını dolayısıyla çevrimiçi ortama taşındığı 2020 haricinde her sene düzenli olarak kapılarını açtı. Bu sene ise Birleşik Krallık merkezli çağdaş sanat fuarı Frieze’in sürece dahil olmasıyla birlikte etkinliğin uluslararası görünürlüğünün daha da artırılması hedefleniyor.
Bazı kültür sanat gazetecilerinin aktardığına göre, Frieze Abu Dhabi’nin organizatörleri, tıpkı Art Basel Qatar’da olduğu gibi, etkinlikliğin “Küresel Güney’e açılan bir kapı” işlevi göreceği iddiasında. Batı merkezli sanat fuarlarının birer şubesi olmakla yetinmemeye yönelik bu niyet, Frieze’in güncel sanata odaklanan tavrıyla beraber düşünüldüğünde daha da dikkat çekici hâle geliyor. The Art Newspaper’dan Jane Morris, etkinliğin “daha genç, daha keskin ve daha çağdaş” bir içerik vaadini özellikle öne çıkardığını söylüyor. Birleşik Arap Emirlikleri’ne küresel sanat ağında bir yer biçme amacıyla yola çıkan ve bu doğrultuda yerel sanatçıların görünürlüğünü gözeten Abu Dhabi Art, uluslararası bir etkinlik olma çabasında Frieze’den yardım alıyor.
