İspanya’nın öncü kültür kurumlarından Museo Reina Sofia 25.000 modern ve güncel sanat eserinin bulunduğu devasa koleksiyonundan bir seçkiyi radikal bir yaklaşımla sergiliyor. Müze yöneticilerinin “eleştirel bir yeniden yorumlama” diye tanımladığı yeni sergileme 50 yıla yayılan bir dönemden eserleri sosyal, politik ve kültürel süreçleri kapsayan bir çerçevede bir araya getiriyor.
Madrid’in önde gelen ulusal müzelerinden Reina Sofia koleksiyon ve arşiv konularındaki radikal yaklaşımını yeni sergilemesinde de sürdürüyor. Koleksiyonunda 19. yüzyılın sonundan bugüne İspanya ve yurtdışından 25.000 modern ve güncel sanat eseri bulunan müze, yenilenen sergi düzeninin 403 eserlik ilk ayağını Şubat 2026’da açtı. “Güncel Sanat: 1975 – Şimdi” adı altında bir araya getirilen ve daha önce hiç sergilenmemiş eserlerin de yer aldığı koleksiyon seçkisi müzenin dördüncü katında sergileniyor. Müze, koleksiyonunun tüm yeniden asım sürecini 2028’de tamamlamayı planlıyor.
Reina Sofia Kraliyet Mütevelli Heyeti Başkanı Ángeles González-Sinde, etkinliğin sadece yeni bir sergileme düzeni kapsamında değerlendirilemeyeceğini söylüyor. Guardian gazetesinden Sam Jones’un aktardığı basın toplantısında konuşan Gonzalez-Sinde sergiyi “Sanat pratiklerini son 50 yıla damga vuran sosyal, politik ve kültürel süreçlerle diyalog içinde yeniden bağlama oturtmayı amaçlayan eleştirel bir yeniden yorumlama” diye nitelendirdi.
Franco rejiminin sona erdiği 1970’lerin demokrasiye geçiş döneminden eserlerle başlayan yeni sergi düzeni, kronolojik bir akışı takip etmektense tarihin düz bir çizgide ilerlemediğini gösteren örneklere ve dönemler üstü kesişimlere odaklanıyor. Müzenin internet sitesinde yayımlanan metne göre bu yaklaşımın amacı koleksiyonun gelecekte de sık sık yeniden değerlendirilmesine olanak tanımak.
Serginin “İspanya’nın demokratikleşme sürecinin duygusal yapıları” başlıklı bölümü, Franco rejiminin son yıllarındaki “direniş, protesto ve inkâr” süreçlerinin sanatsal ifadede vücut bulmuş hâllerini yansıtmayı amaçlıyor. İspanyol sanat tarihinin önde gelen isimlerinin bu baskının gölgesinde kendi sanat pratiklerine yönelik radikal müdahalelerinin yanı sıra dönemin güvensiz ortamını kayda geçiren güncel eserleri bu bölümde bir araya getiriliyor. Joan Miró’nun tuvallerini yakması gibi müdahaleleri bu bağlamda ele alınıyor. Müzenin bu bölüme dair metni aynı zamanda en çok kült korku filmi Arrebato’yla tanınan çokyönlü sanatçı Ivan Zulueta’nın dönemin güvensiz ortamında şekillenen tavrına da dikkat çekiyor.
“Materyal karşıkültür” başlıklı bölüm ise Zulueta’nın dahil olduğu La Movida akımı ekseninde İspanya’nın 1980’lerde tanık olduğu popüler kültür patlamasına bakıyor. Dünyada en çok yönetmen Pedro Almodóvar’la özdeşleştirilen La Movida resim, video, fotoğraf, moda, mücevher ve mobilya tasarımı gibi farklı üretim alanlarını kapsayan bir şemsiye terim. Reina Sofia, Franco döneminde gizli saklı kalmış bireysel tavırları görünür kılan bir hat olarak tanımladığı bu hareketi daha emekler vaziyette olduğu ilk dönemlerine odakla galeri alanına taşıyor.
“Demokraside Sanat için Kurumsal Bir Rejim Kurma Girişimleri ve Sınırları” başlıklı bölümde ise Franco sonrası İspanya’da güncel sanatın kurumsallaşma sancıları izleniyor. Bu çabayı, ülkenin uluslararası kültürle eşzamanlılığı yakalama isteğinin bir yansıması olarak gören müze, ABD’li heykeltıraş Richard Serra’nın Madrid’deki Callao Meydanı için sipariş edilen ancak hayata geçirilemeyen anıtsal projesini örnek vaka olarak sunuyor.
