Avrupa’nın Atina’dan sonra ikinci en eski başkenti Lizbon, bu tarihin hakkını verecek bir sanat ortamına sahip. 2010’ların başında Portekiz’in genelindeki mali krizden payını alan ama zaman içinde yeniden küllerinden doğan şehrin canlılığını zengin müzelerinden ve sanat galerilerinden de anlamak mümkün. Bugünlerde ziyarete açık olan üç sergi de ülkenin tarihine taze bir bakışın peşine düşüyor. Şehrin geçmişini ve Portekiz’in eski sömürgesi Brezilya’yla çalkantılı ilişkisini merkezine alan bu sergiler, Lizbon’un üzerinde yükseldiği dinamiklere derinlemesine bir yolculuk imkânı sunuyor.
Fundação Calouste Gulbenkian – Complexo Brasil
Portekiz ve Brezilya’nın yüzlerce yıllık ilişkisine dair yerleşik kabulleri sorgulamaya yönelik bir hat sunan sergide sanat eserleri, videolar ve arşiv belgeleri bir araya getiriliyor. Adıyla müsemma bir tavra sahip Complexo Brasil, izleyiciyi Brezilya tarihinin farklı ve çelişkili dönemleriyle karşı karşıya bırakırken, 20. yüzyıl başının önde gelen isimlerinden, anıtsal murallarıyla tanınan Cândido Portinari’den, izleyici-eser ilişkisine getirdiği radikal yaklaşımla sanat tarihine geçen Lygia Clark’a uzanan geniş bir yelpazeden sanatçılara yer veriyor. José Miguel Wisnik, Milena Britto, and Guilherme Wisnik’in küratörü olduğu serginin kataloğunda ise Brezilya’da modernite, yerli halkların toprak mücadelesi ve Amazon ormanlarının tahribi gibi konuların işlendiği makaleler bulunuyor.
O MAC/CCB – Museu de Arte Contemporânea e Centro de Arquitetura – Place of Being: The Burle Marx Legacy
O MAC/CCB (Çağdaş Sanat Müzesi ve Mimari Merkezi) Brezilya modernizminin önde gelen bir figürüne, özellikle Rio de Janeiro ve Brasília’daki çalışmalarıyla tanınan peyzaj mimarı Burle Marx’a dair kapsamlı bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Brezilya’nın yerel bitki örtüsünün belgelenmesi ve korunmasında önemli rol oynayan Marx, aynı zamanda bu bitkilerle yaptığı peyzaj çalışmalarıyla Avrupa bahçelerinin düzen ve geometri odaklı yaklaşımını yıkan bir tavır geliştirmişti. Sergi, Marx’ın mekânsal kompozisyon çalışmaları, taslakları ve basındaki yansımalarının yanı sıra Portekiz’den altı güncel sanatçının onun mirasıyla diyalog kuran eserlerine yer veriyor.
Museu de Lisboa – Crónicas de uma Lisboa desconhecida
Museu de Lisboa (Lizbon Müzesi) şehrin az bilinen tarihini sunmak amacıyla koleksiyonunda bir yolculuğa çıkıyor. Kurumun deposundan daha önce sergilenmemiş eserler Lizbon’un az bilinen mekânlarını, dönemlerini ve sakinlerini gözler önüne seriyor. Beş mekâna yayılan müzenin bu sergisi Pimenta Sarayı’nda görülebilir. Koleksiyonunu Lizbon’un tarih içindeki dönüşümlerinin tanığı olarak kabul eden müze, bu sergisinde de izleyicisini şehrin ilk illegal mahallesinden kölelik karşıtı insan hakları savunucularına ve kadın aktivistlere uzanan, çeşitli nedenlerle resmî tarihin dışında kalmış dönem, karakter ve hareketlerin izini sürmeye davet ediyor.
